_______________________

 

 

             

 ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΚΩΦΩΝ στην ΕΛΛΑΔΑ 

    Το 1923 μία ομάδα δασκάλων από τη Σμύρνη ίδρυσε στη Σύρο το πρώτο σχολείο κωφών στην Ελλάδα. Μετά, το 1932, η ομάδα αυτή (δασκάλες και μαθητές) μεταφέρθηκε στην Αθήνα.

Το Εθνικό Ίδρυμα Προστασίας Κωφών (ΕΙΠΚ) 
    Στην Αθήνα, το 1907, ο Χαράλαμπος Σπηλιόπουλος και η Ελένη Σπηλιοπούλου ιδρύουν νομικό πρόσωπο για την προστασία των κωφών. Τελικά, μετά από διάφορες καθυστερήσεις, με τον ιδρυτικό νόμο 726/1937 αρχίζει να λειτουργεί το ΕΙΠΚ και το 1938 στεγάζεται στο νέο κτήριο στους Αμπελόκηπους. Εκεί ενώθηκε αργότερα και η ομάδα από τη Σύρο. Από το 1941 ως το 1950 έγινε επίταξη του κτηρίου, και το ΕΙΠΚ στεγάστηκε προσωρινά κοντά στην Ακρόπολη.

     Το 1958 ιδρύονται τα παραρτήματα του ΕΙΠΚ στην Θεσσαλονίκη και στην Πάτρα, το 1959 στις Σέρρες και το 1970 στο Καστέλι Κρήτης. Σήμερα το ΕΙΠΚ λέγεται ΕΙΚ (Εθνικό Ίδρυμα Κωφών). Προσφέρει προσχολική και πρωτοβάθμια εκπαίδευση.

    Το ΕΙΠΚ ήταν το ξεκίνημα για την εκπαίδευση των κωφών στην Ελλάδα. Πρωτοπόρες δασκάλες εκεί ήταν τότε η Ελένη Παλατίδου, η Ελένη Βαρυτιμίδου, η Μύρσα Χατζηδάκη και η Μαρία Ισιδώρου, μετεκπαιδευμένες στις ΗΠΑ. Αργότερα ο Δρ. Βασίλης Λαζανάς, φιλόλογος και παιδαγωγός, ανέλαβε την διεύθυνση του ΕΙΠΚ για πολλά χρόνια (1955-1979) και είχε την ευκαιρία να ασχοληθεί με θεωρητικές πλευρές της εκπαίδευσης και με την ιστορία. Δημοσίευσε αξιόλογο έργο. Πρωτοποριακή στήριξη της ειδικής εκπαίδευσης έδωσε και ο Δρ. Κωνσταντίνος Καλαντζής (1911-1988). Οι θέσεις του είναι, ακόμα και σήμερα, επίκαιρες.

Τα πρώτα σωματεία στην Ελλάδα
    Το ΕΙΠΚ απετέλεσε την αφορμή για να σχηματιστούν τα πρώτα σωματεία. Το 1948 ιδρύθηκε στην Αθήνα ο Σύλλογος Αποφοίτων Σχολής Κωφαλάλων που αργότερα μετονομάσθηκε Ένωση Κωφών Ελλάδος. Μετά ιδρύθηκαν παραρτήματα στην Πάτρα, στη Θεσσαλονίκη και στον Πειραιά, που αργότερα έγιναν ανεξάρτητα σωματεία. Ιδρύθηκε και ο Αθλητικός Όμιλος Κωφών Ελλάδος. Ακολούθησε η ίδρυση και άλλων σωματείων στην Αθήνα, στην Θεσσαλονίκη, στην Πάτρα, στην Κρήτη και, προς τα τέλη του εικοστού αιώνα, σε όλη σχεδόν την χώρα. Το 1968 ιδρύθηκε και η Ομοσπονδία Κωφών Ελλάδος. Σήμερα η ΟΜΚΕ εκπροσωπεί την Ελληνική Κοινότητα των Κωφών σε εθνικό και σε παγκόσμιο επίπεδο.

Μεταγενέστερες εξελίξεις στην εκπαίδευση των κωφών 
    Το 1954 ο Ανδρέας Κοκκέβης, ιατρός και βουλευτής, και η Ηρώ Κοκκέβη ιδρύουν Πρότυπο Σχολείο Κωφών στην Αμφιθέα. Το σχολείο αυτό κατόπιν, διοικείται από την Αμαλία Μαρτίνου, πρώην δασκάλα στο ΕΙΠΚ. Προσέφερε μέχρι το 1986 προσχολική, πρωτοβάθμια και γυμνασιακή εκπαίδευση. Από το 1986 ανήκει πλέον στο Δημόσιο και έχει επί πλέον και λυκειακή εκπαίδευση. Είναι το Νηπιαγωγείο, Δημοτικό, Γυμνάσιο και Λύκειο Κωφών & Βαρηκόων Αργυρούπολης.

    Το 1973 η Σοφία Σταρόγιαννη, οδοντίατρος και αξιωματούχος στο Υπουργείο Υγείας, η οποία είχε ήδη ιδρύσει μαζί με άλλους το φιλανθρωπικό Σύλλογο Προνοίας Κωφών & Βαρηκόων, ιδρύει σχολείο κωφών υπό την επίβλεψη του συλλόγου αυτού, αρχικά στην Φιλοθέη και μετά στην Εκάλη. Το σχολείο αυτό προσέφερε όλες τις βαθμίδες εκπαίδευσης, καθώς επίσης και οικοτροφείο για τους κωφούς μαθητές από την επαρχία. Από το 1982 το σχολείο ανήκει στο Δημόσιο. Είναι το Νηπιαγωγείο και Δημοτικό Κωφών & Βαρηκόων Πεύκης και το Σχολικό Συγκρότημα Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Κωφών & Βαρηκόων Αγίας Παρασκευής (Γυμνάσιο, Λύκειο και ΤΕΕ (από το 1992). Το ΤΕΕ είναι το μόνο σχολείο στην Ελλάδα που προσφέρει δευτεροβάθμια επαγγελματική εκπαίδευση για κωφούς.

    Στο Πανόραμα Θεσσαλονίκης ιδρύθηκε το Γυμνάσιο και Λύκειο Κωφών & Βαρηκόων Θεσσαλονίκης, δημόσιο σχολείο, για να προσφέρει πλήρη δευτεροβάθμια εκπαίδευση στην Βόρεια Ελλάδα. Παρατηρείται βαθμιαία αύξηση στα σχολεία κωφών και βαρηκόων σε όλη την χώρα. Με τον Νόμο 1566/1985 θεσπίζεται συνολικά η Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση στην χώρα μας. Με τον Νόμο 2817/2000 αναγνωρίζεται η ελληνική ΝΓ και με τον Νόμο 3699/2008 θεσμοθετείται η δίγλωσση εκπαίδευση με την ΕΝΓ και τα ελληνικά. Σήμερα η εκπαίδευση των κωφών ακολουθεί τα σύγχρονα ρεύματα στην Ευρώπη και στις ΗΠΑ.

    Το 1985, χρονιά που βγήκε ο πρώτος νόμος (1566/1985) για την Ειδική Αγωγή, έγινε και το Πανελλήνιο Συνέδριο για το Κωφό Άτομο. Βλέπουμε έντονο ενδιαφέρον για εκπαιδευτικά, κοινωνικά και πολιτισμικά θέματα που αφορούν τους κωφούς. Για πρώτη φορά στην Ελλάδα συνεργάσθηκαν επίσημα διερμηνείς ΕΝΓ/ελληνικών για την πραγματοποίηση των εργασιών ενός συνεδρίου.

    Ο αθλητισμός είναι σημαντική μορφή δραστηριότητας των κωφών. Η Ελληνική Ομοσπονδία Αθλητισμού Κωφών εκπροσωπεί και συντονίζει τον αθλητισμό των Κωφών της χώρας. Συμμετέχουν σε Ευρωπαϊκό (ΕDSΟ) και διεθνές επίπεδο (Ολυμπιακοί Κωφών).

Θέατρο ΕΝΓ
    Η θεατρική ομάδα των σχολείων της Αγίας Παρασκευής βραβεύτηκε στο Ηρώδειο το 1998 από τον τότε Υπουργό Παιδείας Δρ. Γεράσιμο Αρσένη. Η Τέχνη του Θεάτρου ΕΝΓ αποτελεί κλασσικό τρόπο έκφρασης των πολιτισμικών στοιχείων των κωφών. Το 1987 παρουσιάστηκε στο Εθνικό Θέατρο το πρώτο μεγάλο σχολικό θεατρικό έργο. Αξίζει επίσης να αναφέρουμε τα σχολεία της Αγίας Παρασκευής με την πλούσια θεατρική παράδοση. Έχουν ανεβάσει την Αντιγόνη του Σοφοκλή (2002) και την Ορέστεια του Αισχύλου (2011-2013).

    Σήμερα, οι Κωφοί της Ελλάδος, έχουν μία καταξιωμένη παρουσία στην ελληνική κοινωνία. Σπουδάζουν σε ανώτατες σχολές, εργάζονται για τα δικαιώματά τους. Στο Ελληνικό Κοινοβούλιο το 2007, η Δήμητρα Αράπογλου, εκπροσώπησε επάξια την κοινότητα των κωφών, μέχρι το 2009.

   Πηγή: Δρ. Χρυσόστομος Παπασπύρου (Εμείς, οι Κωφοί: Η ιστορία μας, Αναζητώντας τις ρίζες μας μέσα στον χρόνο, Δεκέμβριος 2010)

 ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΩΦΩΝ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ 

Πρώτη ιστορική αναφορά (399 π.Χ.)

    Ο Πλάτωνας έγραψε πολλούς φιλοσοφικούς διαλόγους. Στο Θεαίτητο και στον Κρατύλο γίνεται εκτενής αναφορά στους κωφούς. Συγκεκριμένα, στον Κρατύλο βλέπουμε το Σωκράτη να συζητάει με τον Ερμογένη, μαθητή του, για την ανθρώπινη γλώσσα. Για πρώτη φορά γίνεται αναφορά για τους κωφούς, τη γλώσσα και τη νοηματική. Ο Πλάτωνας αναγνωρίζει τους κωφούς, ως ανθρώπους που βλέπουν και επικοινωνούν με τα μάτια και τα χέρια. Ωστόσο, ο μεγάλος φιλόσοφος Αριστοτέλης, μαθητής του Πλάτωνος, γράφει ότι οι κωφοί δεν μπορούν να επικοινωνήσουν λόγω της έλλειψης της ακοής και άρα δεν είναι πλήρης άνθρωποι.


Στα χρόνια του Βυζαντίου

   Ο αυτοκράτορας Ηράκλειος (575-641) έκανε πολλά παιδιά. Ένας γιος του,
     ο Θεοδόσιος, ήταν κωφός, κι ο Ηράκλειος τον πάντρεψε με μία πριγκίπισσα
     του βασιλικού οίκου των Σασσανιδών της Περσίας

    Ο όσιος Μάρκος ο Κωφός ήταν ένας ασκητής που ζούσε ειρηνικά. Έγινε ο προστάτης
     άγιος των κωφών (εορτή: 2 Ιανουαρίου)

    Ο Πατριάρχης Κωνσταντινούπολης, Γεράσιμος, ήταν κωφός. Έμεινε μόνο ένα χρόνο
     (1320-1321) στον θρόνο, διότι ήταν ήδη πολύ ηλικιωμένος


Στην Οθωμανική εποχή

    Ο Ασάν ο Κωφός ήταν κωφός στρατιωτικός διοικητής του Οθωμανικού στρατού (1248). Από το 1400 και μετά, οι Ντιλσίζ ήταν κωφοί ακόλουθοι των Σουλτάνων και των Μεγάλων Βεζύρηδων, και αναλάμβαναν εμπιστευτικά καθήκοντα. Επικοινωνούσαν με τα αφεντικά τους στην νοηματική γλώσσα.

Ο διάσημος Οθωμανός ποιητής Ζατί (γύρω στο 1500) ήταν κωφός.


Στο Μεσαίωνα

    Έβλεπαν τους κωφούς ως ανθρώπους που χρειάζονται θεραπεία, ώστε να γίνουν σαν τους άλλους δηλαδή να ακούνε. Τους απέδιδαν και ορισμένες υπερφυσικές δυνάμεις.

    Το 1634 πολλοί έφυγαν από το Κεντ της Αγγλίας και πήγαν στο Νησί της Μάρθας στην Μασαχουσέτη των ΗΠΑ. Ανάμεσά τους και πολλοί κωφοί. Όλοι στο νησί επικοινωνούσαν με νοηματική.

    Στην Ισπανία, ο Βενεδικτίνος μοναχός Πέτρος Πόνσε ντε Λεόν (1500-1584) ήταν ο πρώτος που εκπαίδευσε συστηματικά κωφά παιδιά. Ακολούθησαν κι άλλοι μοναχοί από διάφορα άλλα μοναστήρια της Ισπανίας, εκπαιδεύοντας κυρίως κωφά παιδιά από οικογένειες ευγενών. Στην Ισπανία γράφτηκαν τα πρώτα βιβλία για την εκπαίδευση των κωφών. Στην Ισπανία της Αναγέννησης εκπαιδεύτηκε από μοναχούς και ο διάσημος ζωγράφος Ιωάννης Φερδινάνδος ντε Ναβαρέτε (1526-1579) και άφησε πίσω του μεγάλο και αξιόλογο έργο. Στο Αββαείο του Αγ. Ιωάννη στην Αμιένη εκπαιδεύτηκε ο κωφός Ετιέν ντε Φαι (1669-1745), επιδέξιος αρχιτέκτονας και δάσκαλος κωφών παιδιών μετά.
Επικοινωνούσε με νοηματική και έμεινε στο Αββαείο όλη την ζωή του


Ο Διαφωτισμός

•    Ο Αββάς Κάρολος Μισέλ ντελ’ Επέ (1712-1789) ιδρύει στο Παρίσι το 1771 το πρώτο
    σχολείο κωφών
(με οικοτροφείο) στην Γαλλία. Είναι υπέρμαχος της νοηματικής 
    γλώσσας στην διδασκαλία

   Ο παιδαγωγός Σαμουήλ Χάϊνικε (1727-1790) ιδρύει στην Λειψία το 1778 το πρώτο 
    σχολείο κωφών στην Γερμανία. Είναι υπέρμαχος της προφορικής μεθόδου στην 
    διδασκαλία
. Η αντιμαχία του με τον Κάρολο Μισέλ ντελ’ Επέ κράτησε χρόνια

   Ο παιδαγωγός Θωμάς Μπράιντγουντ (1715-1806) ιδρύει στο Εδιμβούργο το 1760 το
    πρώτο σχολείο κωφών στην Βρετανία. Το 1783 μεταφέρει το σχολείο αυτό στο Λονδίνο

•   Ο παιδαγωγός Πέτρος Ααρών Μπόργκ (1776-1839) ιδρύει στη Στοκχόλμη το 1809 το
    πρώτο σχολείο κωφών στην Σουηδία, το διάσημο σχολείο Μανίλα
. Έφερε στην
    Σουηδία στοιχεία από την Ισπανία και την Πορτογαλία

Πηγή: Δρ. Χρυσόστομος Παπασπύρου (Εμείς, οι Κωφοί: Η ιστορία μας, Αναζητώντας τις ρίζες μας μέσα στον χρόνο, Δεκέμβριος 2010)

 

 

     
  

       

 

   
           
 

 


 


    

________________________________________